Czy nie zastanawialiście się co jest tak niezwykłego w historii Kartuz, że zdaniem wielu a szczególnie  pisarza kaszubskiego Aleksandra

Makowskiego zasłużyły na miano stolicy Kaszub? 

Kiedy w roku 1382 lokowano tutaj klasztor, nie było tu siedzib ludzkich, a jednak znaleźli się fundatorzy z rodzin bogatych patrycjuszowskich  rodzin gdańskich i duże fundacje zakonu krzyżackiego pozwalające finansować budowę klasztoru.

Czy możemy znaleźć wspólny mianownik do tych wszystkich faktów ?.

 Czy może tłumaczą to w jakiś sposób legendy o Kartuzach np:

 Może raczej kluczem do rozwiązania zagadki jest historia Kartuz szczególna rola tego grodu, a właściwie osady przyklasztornej,  i dlaczego kiedyś w odludnym miejscu ulokowano klasztor o  wyjątkowo szczególnie surowej regule zakonnej. W czasie kiedy zakładano klasztor w okolicy były większe osady szczególnie Chmielno,  Garcz czy  Goręczyno .Chmielno było przecież siedzibą kasztelana z historią sięgającą kilka wieków wstecz a niektórzy uważają Chmielno  za siedzibę książąt gdańskich.

W każdej legendzie jest coś z prawdy historycznej, dlatego warto im się przyjrzeć w pierwotnej formie tj. z przed 100 lat kiedy notowano je po raz pierwszy.

1.  Legendy o skarbach w jeziorze Klasztornym i Górze Krzyżowej (Spitzberg)

Poznajmy treść tych legend, ale w wydaniu badaczy Kaszub na początku wieku XX tj. A.Majkowskiego i F.Lorentza  ( obaj pisarze mieszkali w Kartuzach) w artykule Legendy o skarbach

 2. Podania o praktykach czarownic z Górki Krzyżowej.

 Faktem historycznym jest wybudowanie na szczycie Górki Krzyżowej kaplicy w celu "odstraszenia czarownic". Przeor Repff w miejsce krzyża stojącego na wierzchołku góry,  zwanego na Kaszubach " bożą męką" wystawił murowaną kaplicę. O tym, że czarownice bywały w tych stronach informują kroniki klasztoru. 

 Istnieje zapis w księgach klasztornych o wytoczeniu procesu dwóm kobietom  z Prokowa w XVII o stosowanie czarów i skazaniu ich na śmierć przez konwent kartuski.

Psychoza polowań na czarownice tu na Pomorzu  rozpoczęła się z nadejściem reformacji. Do jej rozwoju w dużym stopniu przyczynił się  wynalazek druku, dzięki któremu w całej Europie rozpowszechniano przeróżne traktaty demonologiczne, a szczególnie słynny traktat  "Młot na czarownice"

 Malleus Maleficarum (Młot na czarownice) to tekst na temat magii, spisany przez dwóch dominikańskich inkwizytorów Jacoba Sprengera i Heinricha Kramera. Tekst ten został po raz pierwszy opublikowany w 1487 i stał się znany jako podręcznik łowców czarownic od XV do XVII wieku.

Zamkowisko k/Kartuz

   Zamkowa Góra, to przeszło trzydziestometrowe wzniesienie (222 m n.p.m.) porośnięte ponad  dwóchsetletnimi bukami o cechach zespołu naturalnego.
W południowej części Zamkowej Góry o urwistym zboczu znajduje się grodzisko z VI-XII w.
Po grodzie pozostały szczątki wału z głazów i ziemi oraz ślad po zbiorniku na wodę  w północno-zachodniej części grodowego majdanu.

   Samo położenie tego grodu jest zagadkowe z dala od siedzib ludzkich i  dawnego traktu  w dużym kompleksie leśnym. W okolicach Kartuz,  aż do średniowiecza nie znaleziono śladów osadnictwa, poza  malutką osadą z czasów neolitycznych, położną nad jeziorem Grzybno Małe. Początek powstania VII wiek sugeruje, że powstał on wraz z falą osadniczą Słowian.

   Gród mógł pełnić rolę gródka strażniczego, którego zadaniem jest ochrona pielgrzymów zmierzających do świętego gaju, położonego na przesmyku pomiędzy jeziorami Karczemnym i Jeziorem Klasztornym Dużym ...więcej

Legenda o księżniczce Damroce

Ten wczesnośredniowieczny gród w legendach jest wiązany z legendą o księżniczce Damroce z Chmielna .

Więcej na stronie o legendach kartuskich -  legenda o Zamkowej Górze i porwanej książnice

Starsza wersja legendy podana przez Al. Majkowskiego

II legenda - przytoczona przez F. Lorentza